Bài học cho hậu thế

09:30 AM - 20/05/2018

BP - Theo sách “Đại Việt sử ký toàn thư”, Hồ Quý Ly là một trong những vua chúa thời phong kiến có nhiều cải cách tích cực nhất. Ông còn có tên khác là Lê Quý Ly, sinh năm 1335, quê ở Đại La, Vĩnh Lộc (nay thuộc huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa). Năm 1400, Hồ Quý Ly phế ngôi của cháu ngoại là Trần Thiếu Đế, rồi tự lập làm vua. Ông ở ngôi đến năm 1401 thì nhường lại cho con trai Hồ Hán Thương để làm thái thượng hoàng.

Cho dù bị người đương thời cũng như đời sau lên án vì truất ngôi nhà Trần, để đất nước rơi vào tay quân đô hộ phương Bắc, nhưng không chỉ vì thế mà lịch sử có thể không khắc ghi những công lao to lớn của Hồ Quý Ly với nước nhà. Ông là vị vua đã có rất nhiều cải cách tiến bộ, vượt tầm thời đại, với mong muốn đất nước trở nên hùng cường hơn. Dưới thời trị vì của mình, Hồ Quý Ly gần như đã tiến hành cải cách toàn diện trên tất cả lĩnh vực. Trong đó, nổi bật phải kể đến tiền tệ, khoa cử và quân sự. Năm 1396, Hồ Quý Ly cho ban hành tiền giấy gọi là “thông bảo hội sao” để thay cho tiền đồng. Tiền giấy có 7 loại với những kiểu hình vẽ khác nhau. Nhà nước quy định người làm giả phải tội chết, ai dùng tiền đồng bị bắt cũng bị tội như làm tiền giả.

Minh họa: S.H

Năm 1396, ông cho sửa lại chế độ thi cử, đặt kỳ thi hương ở địa phương và thi hội ở kinh thành. Những người đã thi hội phải làm thêm một bài văn do vua ra đề và chấm thi để định vị thứ bậc. Ông đã bỏ trường thi ám tả cổ văn để thay bằng thi kinh nghĩa trong 4 trường thi. Ngoài ra, ông đặt thêm trường thứ 5 để thi viết chữ và toán. Hồ Quý Ly là người đầu tiên có công đưa toán học vào nội dung thi cử ở nước ta. Một quyết định cho thấy tầm nhìn vượt thời đại của ông. Và những cải cách của Hồ Quý Ly tiếp tục được duy trì trong các triều đại sau này.

Trong hoàn cảnh lịch sử đương thời, Hồ Quý Ly ý thức rất rõ sự đe dọa xâm lược quân sự của nhà Minh ở phía Bắc. Ông lại càng dốc sức tập trung xây dựng lực lượng quân sự. Hồ Quý Ly mong muốn xây dựng lực lượng quân đội hùng mạnh. Theo kế sách của Viên Đồng tri khu mật sứ Hoàng Hối Khanh, năm 1401, Hồ Quý Ly ra lệnh làm sổ hộ tịch điều tra, nắm chắc dân số để tuyển binh lính. Năm 1406, khi quân Minh chuẩn bị xâm lược nước ta, Hồ Quý Ly tăng thêm số quân bằng cách “hạ lệnh cho người có phẩm tước chiêu mộ những người vong mệnh làm quân dũng hãn”.

Chính nhờ những chính sách này, quân đội nhà Hồ lúc bấy giờ có số lượng rất lớn trong lịch sử nước ta. Song song với những biện pháp về tổ chức lực lượng quân đội và tăng cường sức mạnh, nhà Hồ còn chú trọng cải tiến vũ khí kỹ thuật, trang bị quân sự, ra lệnh mở xưởng đúc vũ khí, tuyển thợ giỏi vào làm việc trong các công xưởng quân sự. Vũ khí, thiết bị quân sự vào thời kỳ này đã có những bước tiến quan trọng về mặt kỹ thuật và tính năng quân sự. Khi đó, Hồ Nguyên Trừng sáng chế ra loại súng thần cơ có sức công phá mạnh mẽ, hơn hẳn các loại khí giới đương thời. Thủy binh đã được trang bị thuyền chiến lớn hơn.

Bên cạnh đó, nhà Hồ chủ trương xây dựng các hệ thống phòng tuyến trên mặt đất để phòng thủ quốc gia như thành Tây Đô, thành Đa Bang và cả một hệ thống công trình phòng thủ có quy mô lớn, dài gần 400km từ núi Tản Viên, men theo sông Đà, sông Hồng, sông Luộc đến cửa sông Thái Bình. Năm 1405, Hồ Hán Thương định quân Nam ban và Bắc ban, chia thành 12 vệ, quân Điện hậu đông và tây chia thành 8 vệ; mỗi vệ 18 đội, mỗi đội 18 người. Đại quân thì 30 đội, trung đội thì 20 đội, mỗi doanh 15 đội, mỗi đoàn 10 đội, cấm vệ đô 5 đội, do đại tướng quân thống lĩnh. Tổng số quân trong 12 vệ Nam - Bắc là 4.320 người, trong 8 vệ đông - tây là 2.820 người. Trong đó, đại quân 540 người, trung quân 360 người; đặt 2 vệ Thiên ngưu và Phủng thần thuộc quân Long tiệp, cùng đặt các chức thủy quân đô tướng và bộ quân đô úy.

Lời bàn:

Theo các nhà sử học, nhà Hồ chính là một trong những triều đại xây dựng được nền quân sự hùng mạnh bậc nhất lịch sử nước ta. Tuy nhiên, khi quân Minh kéo sang xâm lược, cha con Hồ Quý Ly đã nhanh chóng thất bại do không được nhân dân ủng hộ. Và đúng như Hồ Nguyên Trừng - con trai Hồ Quý Ly, từng nói với cha mình rằng: Thần không sợ đánh, chỉ sợ lòng dân không theo. Đó là bài học lớn dành cho hậu thế.

Với tham vọng, hoài bão lớn và tư tưởng cải cách rất mới mẻ, toàn diện, Hồ Quý Ly đã xây dựng Đại Ngu trở thành một quốc gia mạnh về quốc phòng nhưng kết cục lại mất nước khi ngoại bang xâm lược. Sở dĩ như vậy là vì nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu do “lòng dân không theo” bởi chế độ lao dịch nặng nề làm cho nhân dân bất an, sợ hãi. Nhà Hồ tiến hành đồng thời cải cách về chính trị, kinh tế - xã hội, văn hóa, giáo dục và quân sự với mục đích bảo vệ vương triều, phục vụ chiến tranh là chính, chứ không phải vì đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Và một chính quyền đã không vì dân, thì không được lòng dân, mà lòng dân là nhân tố quyết định thắng lợi của mọi cuộc chiến giữ nước ở Việt Nam.

N.D

Hay!!
Họ tên:
Email:
Bình luận:
Bình luận
Hãy là người bình luận đầu tiên. Vui lòng để lại lời bình ở nội dung trên.

Tổng biên tập: Đoàn Như Viên

Giấy phép xuất bản số: 145/GP-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 25/4/2014

Bản quyền Báo Bình Phước

Tòa soạn:

Số 5 - Nguyễn Văn Linh - P. Tân Phú - TX. Đồng Xoài - Tỉnh Bình Phước

Điện thoại: 0271.3881828

Phòng Báo điện tử: 0271.3887189

Fax: 0271.3860879

Email:

toasoanbaobinhphuoc@gmail.com
baodientubinhphuoc@gmail.com

Liên hệ quảng cáo: 0271.3879452

Ghi rõ nguồn "Bình Phước Online" khi phát hành lại thông tin từ Website này